LEADER jako Inicjatywa Wspólnotowa państw Unii Europejskiej

Leader to europejski program wsparcia dla społeczności wiejskich, które stawiają na partnerstwo. Wspiera te społeczności wiejskie, które starają się poprawić jakość życia i sytuację ekonomiczną w swojej „małej ojczyźnie” wspólnym wysiłkiem i zgodną współpracą. Nazwę Leader tworzą pierwsze litery francuskich słów będących pełną nazwą programu: „Związki Pomiędzy Działaniami na Rzecz Rozwoju Gospodarczego Wsi”. Leader to Inicjatywa Wspólnotowa czyli program specjalny, zainicjowany przez Komisję Europejską. Inicjatywa ta ma na celu wypracowanie nowatorskich rozwiązań polityki rozwoju obszarów wiejskich. Inicjatywa Leader w krajach Unii Europejskiej rozpoczęła się w 1991 roku, a obecnie (2000-2006) trwa już jej trzecia edycja LEADER+.

Na czym polega podejście LEADER

Podejście do rozwoju wsi wypracowane przez tę Inicjatywę, oraz sposoby wspierania rozwoju obszarów wiejskich nazywa się „podejściem leader”. Jest ono cenione przez społeczności wiejskie, a kilkanaście lat doświadczeń potwierdziło jego skuteczność. Dlatego Komisja Europejska proponuje od 2007 roku znaczną część pomocy dla wsi przeznaczyć zgodnie z tym podejściem.

Program LEADER charakteryzuje się siedmioma cechami:

1. Podejście terytorialne – wsparcie otrzymuje określone terytorium (obszar), na całościowy plan rozwoju, a nie poszczególne dziedziny gospodarki.
2. Podejście oddolne – polega na podejmowaniu decyzji na szczeblu lokalnym, angażuje się w to cała wspólnota czyli ludzie lub stowarzyszenia zaangażowane w sprawy społeczne, firmy prywatne i sektor finansowy, oraz lokalne instytucje publiczne.
3. Partnerstwo (Lokalna Grupa Działania}- przedstawiciele różnych sektorów i grup interesów na danym obszarze tworzą lokalne partnerstwo dla współdecydowania i współdziałania.
4. Innowacja – nowatorskie powinny być plany rozwoju obszaru, poszczególne projekty, wykorzystywanie ukrytych zasobów i nowych zastosowań, pomysłowe łączenie działań podmiotów i sfer działalności.
5. Podejście zintegrowane – działania są ze sobą powiązane i traktowane jako spójna całość, powinny uwzględniać interesy różnych organizacji, podmiotów i grup mieszkańców.
6. Lokalne finansowanie i zarządzanie – przekazanie Lokalnym Grupom Działania odpowiedzialności związanej z podejmowaniem decyzji dotyczących finansowania i zarządzania.
7. Współpraca i tworzenie powiązań – sieć powiązań ma na celu stworzenie systemu informacji o programach rozwoju obszarów wiejskich, oraz promować wymianę doświadczeń między społecznościami realizującym program Leader lub podobne tak w kraju jak i za granicą.

Korzyści wynikające z podejścia LEADER

Stosowanie „podejście Leader” to nowe miejsca pracy i lepsze dające się lepiej sprzedać produkty, ale również inne trudniej mierzalne efekty: mieszkańcy wsi przekonują się, że mogą wiele dokonać sami dla poprawy swego życia i przyszłość i swojego regionu.

Szczególna wartość podejścia LEADER to również:

• całościowy i zrównoważony rozwój dostosowany do specyfiki danego obszaru, uwzględniający jednocześnie sprawy rozwoju gospodarczego, aspekty społeczne, kulturowe i troskę o środowisko,

• lepsze wykorzystanie lokalnych zasobów, w tym potencjału ludzi i organizacji, dzięki stworzeniu warunków do nowych pomysłów,

• budowanie kapitału społecznego polegającego na umiejętności współpracy organizacji firm i ludzi mających do siebie zaufanie i dzielących te same wartości, co sprzyja ich lepszemu rozwojowi.